محمد باقر ملكيان
48
علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )
وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا « 1 » دلالت آيه به اينكه ملائكه مقربين موجودات مستقل و داراى شعور و اراده مىباشند روشن است ، زيرا اوصافى كه براى آنان ذكر شده مانند ايمان به خدا و طلب مغفرت براى ديگران جز با وجود مستقل و شعور و اراده سازگار نيست . و باز درباره همين ملائكه مقربين مىفرمايد : لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلَّهِ وَ لَا الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَ مَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِهِ وَ يَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعاً * فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَ اسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذاباً أَلِيماً وَ لا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً « 2 » . بديهى است كه مسيح و ملائكه مقربين اگرچه معصيت نمىكنند ، ولى در صورت معصيت و تخلف از بندگى يا عذاب روز قيامت در اين آيه تهديد شدهاند و تهديد با عذاب روز قيامت كه متفرع بر ترك يك نوع تكليف است جز با استقلال وجود و شعور و اراده درست نمىباشد . از آيات گذشته روشن مىشود كه روح امين كه جبريل نيز ناميده مىشود و آورنده وحى مىباشد طبق بيان قرآن يك فرشته آسمانى داراى وجود و شعور و اراده مستقل است . بلكه از جملهاى كه در خلال آيات سوره تكوير گذشت مُطاعٍ ثَمَّ استفاده مىشود كه جبريل در عالم بالا فرمانروا بوده ، گروهى از ملائكه فرمانبردار وى مىباشند و پيوسته يا گاهى وحى قرآن به وسيله زيردستان وى
--> ( 1 ) . سوره مؤمن : 7 . ( 2 ) . سوره نساء : 173 - 172 .